Chemıcal Ceo

Başlangıç » Boya Kimyasalları

Kategori arşivi: Boya Kimyasalları

KALSİYUM HİDROKSİT (CALCİUM HYDROXİDE) SÖNMÜŞ KİREÇ NEDİR? KULLANIM ALANLARI NEDİR?

     Merhabalar

     Bugünkü yazımızda yine günlük hayatımızda inşaattan dişçilik uygulamalarına kadar birçok alanda kullanılan kalsiyum hidroksit kimyasalı hakkında biraz araştırma yapacağız.

Ürün adı: kalsiyum hidroksit

Yaygın adı: sönmüş kireç

Formülü: Ca (OH)2  

Molekul ağırlığı: 74 gr/mol

CAS no: 1305-62-0

     Öncelikle kalsiyum hidroksit kimyasalının üretim aşamalarını bir inceleyelim. İki aşamalı bir üretim süreci bulunmaktadır.

  1. Kireç taşından  kalsiyum oksit eldesi yani  kalsinasyon işlemi

CaCo3  ————>  CaO    +  CO2

kireç taşı  (900 C0 ) —>  kalsiyum oksit (sönmemiş kireç)  +  karbondioksit

bu aşamada kalsiyum oksit yani sönmemiş kireç elde edilir. Sanayide sönmemiş kirecin kullanıldığı birçok alan vardır. Bu aşamadan sonra kalsiyum hidroksit gereksinimi için

  • Kalsiyum oksit den kalsiyum hidroksit kimyasalı elde etmek için

CaO  +  H2O  ————->    Ca (OH)2    +    ısı

Sönmemiş kireç + su  ——->  kalsiyum hidroksit (sönmüş kireç)  + ısı

Şeklinde takip eden bir kimyasal işlem sonucu bu kimyasal elde edilir.

     Kalsiyum hidroksit kimyasalının bir çok alanda kullanıldığını yukarıda belirtmiş idik. Şimdi bu alanlara kısaca değinelim.

     Dişçilik alanında kalsiyum hidroksit uygulamaları mevcuttur. Yüksek PH ve antimikrobiyal özelliği ile beraber pulpa kaplaması , pulpotomi, apikal kaplama, kanal kök diye teknik terimler ile tarif edebileceğimiz diş kaplamalarında , kanal kök tedavisinde , enfekte olmuş kök sinir dokularda bu kimyasal kullanılmaktadır.

     Yol yapımı işlemlerinde asfalt kaplamada yine kalsiyum hidroksit kullanılmaktadır. Asfalt altı ve asfalt ile beraber kullanılarak asfaltın sertliğini arttırması ve uzun bir kullanım süre oluşturması sebebiyle tercih edilmektedir.

      İnşaat uygulamalarında kalsiyum hidroksit kimyasalının yine birçok kullanım yeri mevcuttur. Bunlardan biri olan kalsiyum silikat levha üretimidir. Hafif olması, izolasyon malzemesi sebebiyle üretilen kalsiyum silikat levhalar özellikle fırınlarda, sobalarda, kazanlarda ve ısı iletiminde kullanılan borularda izolasyon malzemesi olarak kullanılmaktadır.

      İnşaat uygulamalarında kullanım konusuna devam ediyoruz. Diğer uygulama alanı gazbeton üretim alanıdır. Kalsiyum hidroksit, kuvarsit, çimento ve alçıtaşını alüminyum varlığında işlenmesi sonucu oluşan gazbeton, ısı iletmeyen, yanmaz, hafif ve gözenekli yapısı ile inşaat alanlarında tuğla yerine kullanılmaktadır. İnşaat alanında, kil tuğlası üretimi, sıvalarda, alçı malzemede yine kalsiyum hidroksit kullanılmaktadır.

      Kalsiyum hidroksit yine arıtma işlemlerinde kullanılan bir kimyasaldır. Özellikle baca arıtmalarında ve su arıtmalarında uygun fiyat avantajından dolayı kullanılmaktadır. Baca gazlarının arıtılmasında ağır metaller, kükürt oksit ve HCl kimyasalının tutulması için kullanılmaktadır.

      Su arıtım tesislerinde kullanım şekli olarak, içme suyunda PH yükseltip virüs ve bakterilerin öldürülmesinde, suyun sertliğinin giderilmesinde, asidik suların borulara zarar vermemesi için nötralizasyonunda kullanılmaktadır. Sadece içme suyu iyileştirmede değil, atık çamuru iyileştirmede, atık su artımında yine bu kimyasal kullanılmaktadır.

      Metal sanayinde kalsiyum hidroksitin kullanım alanları mevcuttur. Altın, gümüş, bakır, magnezyum, çinko, nikel gibi metallerin topraktan çıkarılıp saflaştırılması işlemlerinde bu kimyasal kullanılmaktadır.

      Boya sanayinde boya üretimi, pigment ve cila üretiminde yine sönmüş kireç uygulamalarını görmekteyiz.

      Gıda alanı olarak bakarsak, özellikle tavuk yemlerinin üretilmesinde sönmüş kireç kullanılmaktadır.

      Gübre üretiminde fosfat gübre üretiminde kullanılmaktadır.

       Kağıt üretiminde kraft işlemi dediğimiz işlemi takiben kalsiyum lignosülfat eldesi ile kağıttan uzaklaştırılan ligninin geri kazanılması sağlanmaktadır.

      Şeker kamışı üreten ülkeler, şekeri kamıştan ayırmak için sönmüş kireç kullanılırlar

      Bu ve bunun gibi birçok alanda kalsiyum hidroksit kimyasalı çeşitli görevler için kullanılmakta ve bu onu cazip bir haline sokmaktadır.

       Kalsiyum hidroksit zararlı mıdır? Son derece zararlı olan bu kimyasalı kullanırken çok sıkı önlemler almak gerekmektedir.

-solunumu tahrişlere sebep olur. Yüksek miktarda solunum iç kanamaya yol açar

-gözler için son derece tehlikelidir. Körlüğe giden sonuçlar doğurur.

-cildi yıpratır ve uzun süreli kullanımda cilt yanıklarına sebep olur.

-uzun süre maruz kalındığında yüksek tansiyona dahi sebep olmaktadır.

       Sizlere kısaca anlatmaya çalıştığımız kalsiyum hidroksit kimyasalı ile ilgili yazımız, birer cümlelik açıklamalar dahi olsa yine çok uzun olmuştur. yazımızı burada sonlandırarak, daha çok detay isteyen arkadaşların internette birçok kaynakta bulabileceklerini söyleyebiliriz.

Sizlere iyi günler dilerim

KAYNAK: İNTERNET

NİTRİK ASİT / KEZZAP (nitric acid) Nedir ? Nerelerde Kullanılır ?

nitrik asit kezzap aqua fortis

 Günlük yaşamımızda yine farklı bir yerde bulunan kimyasallardan olan nitrik asit ile ilgili bugün araştırma yapacağız. Çok  etkili bir asit olması , özellikle  tarımsal anlamda gübre üretiminde kullanılması bu kimyasalı önemli bir hale getirmiştir.

Adı : nitrik asit  ( yaygın adı kezzap) , aqua fortis

Formülü : HNO3

Molekül ağırlığı : 63 gr/mol

Nitrik asit Ph : 1-2

 Öncelikle nitrik asit kimyasalının üretim şekline şöyle bir  bakalım. Başlıca iki şekilde üretimi olmaktadır. Bunların birincisi , amonyağın katalizör eşliğinde azot oksit e dönüşmesi ve azot oksit in su varlığında nitrik aside dönüşme şeklidir.

                                                                   H2O( ile soğutma)                          

Amonyak + katalizör ——->   azot oksit———–>   nitrik asit    

 Şeklinde birbiri ardına iki aşamalı bir üretim şeklidir. Bu kimyasalın diğer bir üretim şekli de Norveç metodu diye adlandırılan HABER OSTWALD metodudur. Havanın elektrik enerjisi ile azot oksitlerin oluşturulması ve su ile soğutularak nitrik asit eldesidir. Kimyasalın üretim şeması aşağıdaki gibidir.

         Elektrik akımı                H2O (ile soğutma)

Hava————–>  azot oksit —————>  nitrik asit

 Kimyasalcılar nitrik asidi, kullanım yerlerine göre çeşitli formlarda satarlar. Bu formlar ; %100 mutlak nitrik asit  , %60-65  kezzap ve % 69 dumansız nitrik asit formlarıdır.

 Nitrik asit kimyasalının kullanım alanlarının başında,içerdiği azot (N) sebebiyle tarımsal gübreler gelmektedir. En çok tüketimin olduğu bu gübre üretim tesislerinde amonyum nitrat (NH4NO3) , sodyum nitrat (NaNO3) ,  potasyum nitrat (KNO3) ve kalsiyum nitrat (Ca(NO3)2 ) gübrelerinin üretiminde kullanılan ana kimyasallardan biridir. Örnek bir kimyasal reaksiyon aşağıda paylaşalım.

Amonyak       nitrik asit                       amonyum nitrat           su

NH3       +        HNO3  —————->          NH4 NO3        +      H2O

 Tarımda gübre olarak kullandığımız nitrik asit kimyasalı aynı zamanda tarımsal alanlarda PH düşürücü , sulama sistemlerinde kireç çözücü ve damlama sulama borusu açıcı olarak da kullanılmaktadır.

 Nitrik asit kimyasalı , su arıtma tesislerinde azot kaynağı olduğu için mikrobakteriyel işlemler için kullanılmaktadır. Bunun yanında sülfürik asitle beraber arıtmalarda metallerin yakalanması ve suyun arındırılması işlemlerinde kullanılmaktadır.

 Nitrik asit kimyasalı,süt işleme tesislerinde de temizlik amaçlı kullanılmaktadır. Çoğumuzun başına gelmiştir,araç içine süt döküldüğü zaman ne kadar temizlik yaparsan yap yıllarca kokusu içinden çıkmaz. Bu kokuyu yapan içindeki bakterilerdir. İşte bu süt işleyen tesisler üretim sonrası tanklar,boru sistemlerini ve araç ve gereçleri temizlemek için nitrik asit kimyasalını kullanırlar.

 Metal işlemede yine bu kimyasal kullanılır. Buna örnek olarak bakır üzerine gravür yapma işleminde yine nitrik asit kullanılır.

 Nitrik asit kimyasalı yine plastik sanayinde eskiden beri kullanılmaktadır. Örnek olarak ilk ticari plastik ürünü olan SELÜLOİT  , selülozun  nitrik asitle reaksiyonu ile elde edilen nitroselüloz ile elde edilmektedir. Fotoğraf kağıdı , taraklar ve bilardo topu gibi ürünlerde ilk kullanılan plastik bu olmuştur. Nitrik asit günümüzde  plastik sanayinde , plastik bileşenlerinin biri olan siklo hegzanon ve devamında apidik asit kimyasalının üretiminde kullanılır.

  Nitrik asit zararlı mıdır? Çok kuvvetli bir anorganik asit olan nitrik asit teneffüs edildiğinde boğazda , yemek borusunda ve midede yanma ve ağrılara sebep olur. Cilde temasta ise ağır yanık ve ağrılara neden olmaktadır. Çamaşır suyu , tuz ruhu gibi ürünlerde bu kimyasal kullanıldığı için özellikle ev temizliğinde çok dikkat edilmesi gereken bir durumdur. Bir çok ev hanımının astım olması yada sindirim sistemi rahatsızlıkları bu ürünlerin bilinçsiz kullanımı ile gerçekleşir.

 Nitrik asit yukarıda saydığımız kullanım alanları dışında ;

Elektro polisaj

Gümüş nitrat eldesi

Boya kimyasalı olarak

Su arıtma tesisleri

Patlayıcı madde (bu konudan özellikle bahsedilmemiştir)

Metallerin dağlanmasında

Metallerin saflaştırılması

 Gibi çeşitli sektörlerde kullanılmaya devam etmektedir. Bugünlük bu kimyasal ile yaptığımız araştırmayı kısa tutmak amacı ile burada sonlandıralım. Kimyasallar üzerine araştırmaya başka zaman devam edelim.

nitrik asit MSDS gerekli olan ya da merak edenler buradan bulabilirler.

KAYNAK : İNTERNET

Etil alkol (Ethanol) nedir? Etil alkol kullanım alanları nelerdir ?

Merhabalar

Konu başlığımıza baktığımızda hepimizin genel olarak ya da yakın zamanda sıkça ismini duyduğumuz etil alkolün sadece içki üretiminde ya da dezenfektan üretiminde kullanılmaktan ibaret olmayıp, kozmetik , gıda , matbaa , ambalaj , boya , eczacılık ve hatta yakıt üretiminde kullanıldığını söylediğimde nedenli kullanışlı ve günlük hayatımızın her alanında söz sahibi bir kimyasal olduğunu görebiliriz. Konu itibariyle yazımız biraz uzun olabilir , sizleri sıkmadan ele almaya çalışacağım.

İsim : Etil alkol , Etanol

Formul : C2H5 OH

Molekül ağırlık : 46 g/mol

Etil alkol , öncelikle çok özel bir çözücüdür. Kimyasal kullanım ve imalatlarda suda çözünmeyen kimyasalların (aromatik yağlar ,tentürler ,konsantreler , organik bileşikler vb.) çözünmesini sağlamaktadır. Peki bu ne anlama geliyor? Bu sayede ;  ilaçlarda , kozmetik üretiminde , içki imalatında , antiseptik üretiminde , boya sanayinde etil alkolün çözücülüğü sayesinde bizlere bu ürünleri üretebiliyorlar. Bununla ilgili etil  alkolün kullanım oranı olarak birkaç örnek verelim;

Soğuk algınlığı ve antialerjik ilaçlarda %5-16  arası

Traş losyonu %15-80 arası

Cam silme sıvısı %10

Parfum %25-95 arası

Ağız bakım sıvısı %15-25 arası

Endüstride etil alkol ile bir çok kimyasalın üretimi gerçekleşmektedir. Etil alkol ile ; etil esterler , asetik asit , dietil eter ,etil amin gibi organik bileşenlerin üretimi sağlanmaktadır.

Örnek  olarak aşağıda etil alkolden asetik asit eldesini gösteren fermanstasyon reaksiyonunu sizlerle paylaşıyorum.

2 CH3CH2OH + O2 ——— 2CH3COOH + 2H2O + 118 k.kal ( Asetik asit fermantasyonu)

Tıp ve medikal alanında etil alkolün yine en önemli aktörlerdendir. Başlı başına antiseptik (mikrop öldürücü) ve dezenfektan olması sebebiyle kullanımı çok yaygındır. Bu sebepten , günümüz koşullarında virüs, bakteri ve mikroplardan korunma amacıyla dezenfektanlar üretilmekte ve kullanıcılara sunulmaktadır. Bununla beraber , metil alkol zehirlenmeleri , etilen glikol zehirlenmeleri durumunda bir panzehir olarak kullanılmaktadır. Tıbbi ekipmanların temizliği , örneğin iğne vurulmadan önce kol ya da kalçaya önce yapılan sterilizasyon  yine etil alkol ile olmaktadır.

Etil alkolün bir başka kullanım şekli olan ve pek çoğumuzun bilediği motorlu araçlarda yakıt ya da yakıt katkısı olarak kullanılması konusuna değinelim. Karbon salınımı fosil yakıtlara göre düşük olan etil alkolün yakıt olarak motorlu araçlarda kullanılması için Amerika , Çin , Brezilya gibi büyük endüstriyel ülkeler çalışmalarına son hızla devam etmektedirler. Ancak şu an için etil alkol benzin gibi yakıtlarda sadece katkı maddesi olarak sınırlı (%10-%30 aralığında ) kalmaktadir. Bunun en önemli nedeni olara etil alkol imalatının maliyetli olmasını sayabiliriz. Günümüz şartlarında maliyetin endüstride en önemli faktör olması , her ne kadar çevreci olsa da etil alkolün kullanımı ve yaygınlaşmasını önlemektedir. Maliyet konusunu aştıklarını varsayarsak , etil alkolün oktan derecesi normal fosil yakıtlara göre yüksek olması , plastik ve kauçuk malzemeye çözücü olması sebebiyle yakıt sistemlerinin bu ürüne göre tekrardan bir modifiye edilmesi ihtiyacı doğacaktır.

Sizlere  çok yaygın bir şekilde kullanım alanları olan etil alkol ile ilgili sadece başlık derecesinde bilgilendirme yapmak istedim. Her alan için detay yapmak istesek sayfalarca sürecek bir çalışma olacaktır. Sadece bilgilendirme amaçlı yaptığımız için bu kadar bilgi sizler için yeterli olacaktır diye düşünüyorum.

KAYNAK : İNTERNET

OLEİK ASİT (OLEİC ACİD) NEDİR? NERELERDE KULLANILIR?

Cas no: 112-80-1

Formül: C18H34O2

Kütle: 282 gr/mol

Yoğunluk : 895 kg/m3

Oktadekanoik asit  de denilen Oleik asit , yağ asitleri grubundandır  ve çok önemli kullanım alanları bulunan bir kimyasaldır.Günlük hayatımızda devamlı olarak gördüğümüz , bildigimiz ve kullandığımız bir üründür.

Doğada  bitkisel yağlarda ve hayvansal yağlarda çokça bulunur. Sağlık için bir parantez açacak olursak  ; örneğin zeytin yağında %70 ler oranında oleik asit bulunmaktadır. Kalp damar sağlığı başta olmak üzere birçok sağlık konularında karşımıza bir tedavi edici ve önleyici bir besin olarak ortaya çıkmaktadır.Sadece zeytinyağında olmayıp , ayçiçeği yağı , mısır özü yağı , soya yağı , susam yağı …gibi sayamayacağımız birçok bitkisel kaynaklı yağlarda bolca bulunan bir yağ asididir.

Açık sarı renkte olup , doymamış yağ asitlerinin en önemlileri arasında sayabiliriz. Yag asidi formülü olarak göstermek gerekirse  C17H33COOH şeklinde gösterebiliriz.

Endüstriyel anlamda ise , stearik asit üretiminin bir alt ürünüdür. İki farklı yapıda bulunurlar

*alfa oleik aist

*beta oleik asit

Yağ asitleri olarak günlük hayatımızda vazgeçilmez endüstriyel kullanım alanları vardır.

Sabun ve deterjan sanayinde kullanılan yağ asitleri içersinde enfazla kullanılan yağ asitleri çeşididir.Bilindiği gibi , sabunlaşma kısaca yağ asidinini kostikle sabunlaşması ve tuzla çökertilip elde edilmesi diyebiliriz.

Oleik asit   +  NaOH   >  sodyum oleat (sabun)   +  gliserol

Şeklinde basitçe sabun eldesini anlatabiliriz. Sabun sonrası elde edilen gliserolde , yine temizlik ve kozmetik sanayinde cilt bakımı konusunda kullanılan bir bileşik olmaktadır.

Oleik asit , kullanım alanları açısından bununla sınırlı olmayıp

*cila üretiminde

*deri sanayinde , deri tabaklama işlemlerinde

*tekstil sanayinde

*seramik endüstrisinde

*kağıt endüstrisinde

*mürekkep üretiminde

*elaidik asit üretiminde

Ve sayamadığımız birçok alanda oleik aisidi görmekteyiz.

Özellikle sağlık ve temizlik alanındaki etkin görevinden dolayı , sizlere bu kimyasalı tanıtma gereği duyduk.

 

KAYNAK : İNTERNET

Sodyum Hegza Meta Fosfat -SHMP ( Sodium Hexametaphosphate ) Nedir ? Nerelerde kullanılır ?

Merhabalar

Bugünkü kimyasal araştırmamıza  sodyum hegzametafosfat ile devam ediyoruz. Bazı özelliklerin baştan tahmin etmeyi öğrendik artık. Fosfat barındırdığına göre ya yüzey aktif olarak ya da yumuşatıcı olarak su içersinde görev yaptığını tahmin edebiliyoruz.

Kimyasalın adının uzun olması sizleri korkutmasın.Grahams tuzu diye de adlandırılır. Ancak en çok tanınan ismi CALGON dur. Şimdi artık nasıl görevlerde kullanıldığını daha çok tahmin edebiliyoruz.

Kısaca tanımını yapalım

CAS No : 10124-58-8

Formül:  (NaPO3 )

MA :  612 gr/mol

Diğer İsimleri : Calgon S , Kalgon S , Grahams tuzu , SHMP

Beyaz pudra görünümünde suda kolayca çözünebilen kimyasaldır.

ticari olarak yapısında yaklaşık %68 civarında fosfor pentaoksit ve %6 civarında inorganik fosfat bulunur.

SHMP ‘inin başlıca görevi suyu yumuşatma kabiliyetidir.Çok iyi bir kireç sökücüdür.

Deterjanlarda , kireç önleyici görevi ile görevlendirilir. Aynı zamanda kirlerin kumaş yüzeyinden ayrılmasını sağlarlar.

Kağıt sanayinde de kullanımları mevcuttur. Birinci olarak kağıt hamuru  banyosunda suyu yumuşatma özelliği ile kullanılır.Ayrıca kağıt imalinde dağıtıcı olarak görev yaparlar.

En çok kullanılan alanların biri de gıda sanayidir. Konserve ürünler için PH ayarlayıcı olarak kullanılırlar. Et ve türevlerin saklanmasında içindeki yağın bozulmasını önlerler.Mayalanma katkı maddesi olarak ta kullanılmaktadırlar.

Boya sanayinde , su bazlı iç cephe boyalarında ve tavan boyalarında  SHMP  formülasyona ilave edilmektedir.

Dış kaynaklı makalelere göre  sodyum hegzametafosfat , aynı zamanda bir alev geciktirici olarak da kullanılmaktadır.Ahşap , kağıt ve kumaş gibi ürünlerde yangın  geciktirici olarak kullanıldığını , yine yangına dayanıklı boyaların eldesinde kullanıldığı belirtilmektedir.Yangın söndürücülerde kuru söndürme maddesi olarak da kullanılmaktadır.

KAYNAK: İNTERNET

Asetik Asit (Acetic Acid ) Nedir ? Asetik Asit Nerelerde Kullanılır ?

Etanoik Asit de denilen asetik asidin , kimya sektöründe çok geniş bir kullanım alanı mevcuttur.Seyreltik çözeltisi sirke asidi olarak adlandırılır. Kauçuk sanayi , deri ve tekstil sanayi ,gıda sanayi ,boya ve ilaç sanayi olarak başlıca kullanım alanları diyebiliriz.Şimdi de biraz derinlemesine inceleyelim.

Asetik Asit

Formül : CH3COOH

MA: 60,05 gr/mol

CAS NO : 64-19-7

Etil alkolün , asetaldehit ile muamelesinden elde edeceğimizi bilmemiz gerek. Reaksiyonu kabaca

şöyle yazabiliriz.

C2H6O  + C2H4O —–> CH3COOH + H2

etil alkol   asetaldehit      asetik asit

Asetik asitin kullanıldığı alanların en tepesinde Vinil asetat üretimi gelmektedir. ağaç tutkalı olan PVA üretimi gerekli olan vinil asetat , asetik asidin iki çeşit reatkant olması ile elde edilebilir.

– asetik asit , asetilen ile reaksiyona girip vinil asetatı oluşturur.

C2H2 + CH3COOH ——>  CH3COOCHCH2

asetilen  asetik asit          vinil asetat

-ikinci tür reaksiyon , asetik asit  oksijenin ve etilenin varlığında ve paladyum katalizörlüğünde

elde edilen vinil asetat formudur.

Asetik asit , kauçuk sektöründe  doğal kauçuğu elde etme işleminde kullanılır.Ağaçtan elde edilen süt kıvamındaki ürüne lateks denir. Bu lateksin yaklaşık %30-40 ı kauçuktur ve bu malzemeyi sıvından ayırabilmek için asetik asit kullanılır. Asetik asit burada KOAGÜLE işlemi gerçekleştirmiş olur. Kısaca açıklamak gerekirse , latekse uygulanan asetik asit neticesinde ,  sıvı içersindeki kauçuk  tanecikleri topaklanmaya ve birleşmeye başlar ve böylece istediğiniz ürünü kolayca çözeltiden almış olursunuz.

Boya sanayinde  asetik asidin işlevlerine baktığımızda , boya hammaddesi olan bileşiklerin eldesinde kullanıldığını görüyoruz. Örneğin boya hammaddesi  olan kimyasallardan , n-bütil asetat , etil asetat ,glikol eter asetatlar , izobütil asetat ,sodyum asetat , seliloz asetobütirat (CAB ) REÇİNESİ , asetik asit türevi ürünlerdir.

Deri sanayinde kullanımına baktığımızda , sodyum karbonatla olan reaksiyonu sonucu sodyum asetat bileşiği oluşur. Deri tabaklamada kullanılan kimyasal olarak işlev görmektedir.

asetik asit + sodyum karbonat ——> sodyum asetat

Tarımda , özellikle meyve yetiştiriciliği alanında asetik asit türevlerini görmekteyiz. Naftalin asetikasit (NAA)  , fenoksi asetik asit (FOAA )  , naftoksi asetik asit  (NOAA ) gibi kimyaslları  meyve verimi üzerine kullandıklarını görüyoruz.

Tekstil  sanayinde , asetik asidin özellikle kumaş boyama proseslerinde karşımıza çıktığını görüyoruz.Tekstil malzemesi gerek pamuk gerekse poliamid (naylon) olsun , reaktif boyamada ya da asidik boyama işlemlerinde ortamın PH ını ayarlayarak boyarmaddenin life çekiş hızını arttırarak boyanın bağlanmasını sağlıyor.Boyama öncesi ön işlem (pamuk ta kasar işlemi ) sonrası ya da boyama sonrası nötralizasyon işlemleri yine asetik asit ile yapılmaktadır.

Tekstilde bir başka alan da , seliloz triasetat eldesinde kullanılmasıdır.Bu bileşikle rejenere  lif dediğimiz  sentetik elyaf olarak tekstil hammaddesi elde edilmektedir.

asetik asit yardımı ile oluşturulmuş asetik anhidritler , yine asetik esterler  ile yaptığı reaksiyonlar sonucu elde edilen bileşikler  tekstil sanayi , boya sanayi , mürekkep sanayinde kullanılmaktadır.

Gıda sanayinde kullanımına baktığımızda , asetik asidin öncelikle bakteri ve mantarlara karşı koruyucu görevi olduğunu görüyoruz. Bu özelliği sebebiyle gıda ürünlerinde asitliği düzenleyici ya da koruyucu olarak görev yapmaktadır. Gıda tamponlayıcı olarak kendi başına bir katkı maddesidir ve E260 koduyla anılmaktadır.

Seliloz ile girdiği reaksiyon ile oluşan selliloz tri asetatlar , fotoğraf filmleri yapımında kullanılmaktadır.

Aspirin eldesinde yine asetik asit kullanılmaktadır.

Vernik imalatında  , yine etil asetat lar kullanılmaktadır.

Matbaacılıkta , metal asetat türevleri kullanılmaktadır.

Görüldüğü üzere  daha burada sayamadığımız bir çok alanda asetik asit  kullanımı çok yaygın şekilde devam etmektedir.

KAYNAK :İNTERNET

Çinko Oksit / Çinko Beyazı ( ZincOxide ) nedir ? Kullanım alanları nereleridir ?

Bugünkü yazımızda , yine kullanım alanları çokça olan çinko oksitten bahsedeceğiz.

Formul : ZnO

CAS no : 1314-13-2

M.A.  : 81,38  gr/mol

Yoğunluk :5,66  gr/cm3

Asit ve alkalide çözünen , ancak su ve alkolde çüzünmeyen ,

Beyaz pudra görünümlü inorganik bir bileşiktir.Bu inorganik bileşiğinin çok kilit özellikleri bulunmaktadır. Yüksek kırılma indisi , yüksek ısı iletkenliği ,antibakteriyel özelliği , düşük genleşme katsayısı …gibi kendine has özellikleri sebebiyle birçok endüstride kullanım imkanı bulunmuştur.Porselen/seramik , kauçuk ,boya ,kozmetik ,boya ,gübre ,mürekkep ,alev geciktiriciler gibi birçok sektörde kendini kanıtlamış bir bileşiktir.

İki farklı üretim şeklinden bahsetmek istiyorum.

-Fransız Proses : Çinko metalinin okside olması gerekmektedir. Bu da hava ile yakma ile olmaktadır.İndrekt proseste denir.

-Amerikan Proses : İçerisinde çinko oksit içeren maddelerin bazı kimyasallar ile redüklenmesi sonucu ortaya çinko buharı çıkar. Bu buhar da hava ile oksitlendirilerek çinko oksiti elde etmiş oluruz.

Doğadan eldesinde , toprakta çinko sülfür ve karbonat filizleri halinde bulunur.Bunların işlenmeleri sonu çinko oksit elde edilir.Reaksiyonu göstermek istersek ;

2ZnS    +    3O2 —->  2ZnO  + SO2

çinko blend (çinko sülfür) den elde edilişi

Diğer reaksiyonu ;

ZnCo3 ——>  ZnO  +CO2

kalamin (çinko karbonat ) den elde ediliş reaksiyonudur.

Şimdi de kullanıldığı alanlara kısaca göz atalım.

Cam Sanayi ;  çinko oksitin ısıl genleşme katsayısının düşüklüğü cam sanayinde çok güzel kullanılmıştır.Isıya dayanıklı camların üretiminde , camın içeriğine ilave edilerek , ısıl genleşme katsayısını düşürmektedir.Sadece bununla da kalınmıyor , camın suya karşı direncinide arttırıyor ve aynı zamanda borosilikat camların imalatında , camların kabarcıklardan arındırılması işlemlerinde görev almaktadır.

laboratuar camları , sızdırmazlık camları , optik camların imalatı gibi üretimlerde çinko oksit kullanılmaktadır.

Seramik Sanayi ; bu sektörde  çinko oksitin düşük genleşme katsayısından faydalanılır.Glaze ve Frit işlemlerinde kullanılır.Genleşme katsayısı düşük olduğu için , yüksek ısı kapasiteli seramik üretiminde kullanılır. ZnO , aynı zamanda seramik ürünlerin optik özelliklerini de arrtırmaktadır.

Kauçuk Sanayi ; lastik imalatında , çok iyi bir aktivatördür. Vulkanizasyon işleminde katalizör olarak kullanılmaktadır.Lastiğin yırtılmaya karşı direncini arttırır , aşınmaya karşı direnç göstermesini sağlar, lastiğin esnekliğini sağlar.

Tarim ; Çinko oksit , gübre hammaddesi olarak kullanıldığı gibi  yine gübre hammadesi olan çinko sülfat eldesinde de kullanılır.

Boya sanayi ; bu sektörde UV ışın dayanıklılığı ve optik özelliği yine işbaşında. Kıvam verici özelliği , beyaz renkli pigment olması , UV ışınları dayanıklılığı sebebiyle boyanın solmasını önlemesi , küflenmeyi önlemesi bu bileşiği boya sektöründe cazip hale getirmektedir.

Metal Sanayi ; metal yüzeylerin kaplanmasında ve korozyana karşı korunmasında kullanılmaktadır. Bu sektörde elektrik direncini çok güze kullanmışlardır. Evimizde kullandığımız elektirkli küçük ev aletlerinin imalatında yüzey uygulamarında yine çinko oksit bileşiğini kullanmaktadırlar.

İlaç / Kozmetik Sanayi ; çinko oksitin antiseptik , antibakteriyel , küflenmeye karşı etkisi sebebiyle kozmetik ve ilaç sanayinde kullanılmaktadır.Fakat toksik etkisi sebebiyle son zamanlarda kozmetik sektöründeki kullanımı tartışma konusudur.

Yangın Önleyiciler ; yangın geciktirici olarak kullanıla çinkoborat ın imalatında kullanılmaktadır.

Borik asti + çinko oksit —–> çinko borat şeklinde üretilmektedir.Alev geciktirici ,duman bastırıcı özelliği ile özellikle plastik sanayinde yer bulmaktadır.

Tekstil sanayinde , dolgu malzemesi olarak , mantar ve bakterilere karşı etkisi sebebiyle ,kumaşa beyazlık vermek gibi işlemlerde yine çinko oksit kullanılmaktadır.

KAYNAK :İNTERNET

Fosforik Asit (phosphoric acid ) Nedir? Kullanım Alanları Nereleridir?

Sevgili arkadaşlar , bugün yine  endüstrinin neredeyse her alanında kullanılan fosforik asit kimyasalını inceleyeceğiz. Ana hatları ile kimyaslı incelerken , kullanıldığı alanlar açısından küçük bir giriş yapacağız.

FOSFORİK ASİT

Formulasyon : H3PO4

MA : 98 gr/mol

şeffaf kokusuz sıvı haldedir.

Ticari olarak fosforik asit , yeraltından elde edilen fosfat kayalarının gerekli şartlar altında sülfürik asit ile ısıtılması sonucu elde edilen bir üründür.Kullanım alanları olarak baktığımızda , bir çok sanayi kolunda dolaylı ya da direkt olarak kullanıldığını görürüz.Gıda sektörü ,tarım sektörü ,ilaç sanayi ,metal işleme sanayi , deri ve tekstil sanayi, temizlik sektörü ,seramik sanayi , sağlık gibi birçok sektörde kullanıldığını görmekteyiz.Şimdi bu sektörlerde hangi amaçla nasıl kullanıldığını basitçe görelim.

Gıda sektöründe kullanılan fosforik asitin çok farklı uygulamalarda kullanıldığını görüyoruz.En çok kullanıldığı görev olarak asitliği düzenleyici olarak sayabiliriz.Peki bu kelime ne anlama geliyor? Hemen her gün  evimize giren paketli gıdalara baktığımızda , içeriğinde asit düzenleyici diye bir ibare görürüz.Gıdalar , açık ortamda yada kapalı ortamda dahi olsa farketmez , bir bozunmaya doğru giderler. Ürün içersinde bakteri ve mantarlar oluşur ve bunlar zamanla hızla çoğalarak gıdayı bozunmaya doğru götürürler.Açık veya kapalı ortam farketmez dedim çünkü , bakteri ve mantarların oksijen varlığında ya da yokluğunda üreyen cinsleri mevcuttur.İşte bu sebeple , gıdanın içine ilave edilen fosforik asit tarzı düzenleyiciler , ortamın PH’ nı düşürerek mikroorganizmaların üreyip çoğalmasını önlerler.Böylece gıdanın raf ömrünü uzatırlar.Maya üretiminde de fosforik asit kullanılmaktadır. İçtiğimiz kolanın asitliğini sağlayan ürün bildiğimiz fosforik asittir.

Tarım sektöründe , gübrelerin imalatında fosforik asit bolca kullanılmaktadır.Fosfatlı gübrelerin imalatında kullanılmaktadır.DAP , NSP , PS ,TSP fosfatlı gübrelere örnektir.

Temizlik sektöründe kullanılan fosforik asitin doğrudan ya da dolaylı kullanım alanları mevcuttur. Sabun üretiminde , kullanılan hammadde olan yağın ağartılmasında kullanıldığı gibi , deterjan üretiminde  asidik temizleyici olarak ta kullanılmaktadır.Temizlik kimyasallarının içinde olmazsa olmaz kimyasalı olan sodyumtripoli fosfat (STPP) , fosforik asitin sodyum karbonat ile reaksiyonu sonucu elde edilir. STPP , aklınıza gelen  tüm deterjan ve sabunlar ve temizlik maddelerinde  mevcuttur.

2H3PO4 + Na2CO3 —–> 2NaH2PO4  + H2O + CO2

Metal işleme sanayinde yine fosforik asit çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır.Metal yüzeylerin temizleme ve düzeltme işlemlerinde , demir ,çelik yüzeylerin paslanmaya karşı korunması amacıyla , alüminyum profillerin yüzey işlemlerinde yine fosforik asit kullanılmaktadır. Metal kaplama işlemlerinde , elektro polisaj banyolarında yine fosforik asit kullanılmaktadır.

Giyim sektörünün kolu olan dericilik sektöründe , derilerin tabakalanma ve parlatma işlemlerinde fosforik asit kullanımı mevcuttur.

Seramik üretiminde kullanılan boyaların fosfatlı bileşiklerinin eldesinde yine kullanılmaktadır.

İlaç sanayinde , sinek ilacı üretiminde , kozmetikte yapı kimyasallarında , tekstil yardımcı kimyasallarında yine fosforik asit kullanılmaktadır.

Çürük dişinizle doktora gittiğinizde , dişinizi fosforik asitle temizleyip üzerine dolgu yapabilir.Görüldüğü üzere fosforik asit , hayatımızın her alanında bizlerle beraberdir.

KAYNAK :İNTERNET

Butanol/Butil Alkol (Butyl Alcohol) Nedir? Nerelerde Kullanılır?

Kimya sanayinde çok geniş kullanım alanlarına sahip butil alkol ile ilgili birkaç açıklayıcı bilgi ile başlayalım.

Formülü ; C4H9OH

Yoğunluk; 810 kg/m3

Erime noktası; -90 0C

Butil alkolü , gerek akademik alanlarda , gerekese ticari alanlarda çok çeşitli isimler ile duyacağınız muhakkak. Butanol , n-butil alkol, 1 butil alkol ,primer butil alkol , izobutanol ,IBA , 2metil propil alkol ….etc. Aslında hepsi butil alkol ve izemerlerini ifade eder.

Butil alkol kullanım alanları olarak çok çeşitli yerlerde çeşitli görevlerde kullanılmaktadırlar. organik sentez ürünlerinde , yağlarda ya da vernikte  çözücü olarak , boyalarda boya sökücü olarak , parfüm ve kozmetik endüstrisinde , boyar maddelerin imalatında ,ıslatıcıların imalatında , deterjan imalatında gibi çok geniş yelpazede kullanım alanları mevcuttur.

Butil alkol kimyasal yapısı olarak üç farklı formda olmaktadır. Metil gruplarının birbirleri ile yaptıkları bağlardaki kombinasyon sebebiyle iç farklı yapıda bulunurlar.Bunlar ;

n-butyl-alcohol– n-butil alkol  (primer alkol)

-2 hidroksi butan/ izobutil alkol  (sekonder alkol)

– trimetil karbinol / tersiyer alkol/ neo-butil alkol  dır.

Kullanıldıkları alanlara baktığımızda örneğin;

n-butil alkol ; büyük bölümü esterlere dönüştürülürler.Bu ester gruplarından

asetat esteri  vernik çözücü olarak kullanılırken, ftalat esteri plastikleştirici olarak imalat sanayinde kullanılmaktadır.

neo-butil alkol ; kozmetik imalatında kullanılmaktadır.

izo-butil alkol ; belki de en fazla ticari anlamda kullanılan ürünüdür.

İzo-butil alkol

renksiz , berrak sıvıdır.

CAS no ; 78-83-1  dir

çeşitli adlarla adlandırılırlar ; izobutanol ,IBA , 2 metil propil alkol gibi

kullanım alanlarına gelince ;

plastik ve kauçuk imalatında plastikleştirici olarak,

mürekkep imalatında,

otomotiv cilası ve boyaları imalatında,

gıda endüstrisinde tatlandırıcı olarak,

boya ve vernik sanayinde yardımcı solvent olarak,

ayrıca benzine katkı olarak konularak karbüratörde aşırı soğuktan dolayı

buzlanmayı önlemek amacı ile kullanılmaktadır.

KAYNAK :İNTERNET